پيش درآمد هدف ما در اين بحث ، يعنى مباحث حجت ، تشخيص و تبيين امورى است كه مىتوانند به عنوان دليل و حجت بر احكام شرعى در نظر گرفته شوند ، تا توسط آنها به احكام واقعى خداى متعال دست يابيم . حال اگر با تمسك به آن دليل ، به حكم واقعى دست يابيم به هدف نهايى خود رسيده‌ايم ، [ زيرا همهء تلاش فقيه در عمليات استنباط حكم ، رسيدن به حكم واقعى است ] ، و اگر بر خطا رفتيم ، [ و آن دليل نتوانست ما را به حكم واقعى برساند ] ، ما معذور خواهيم بود و به خاطر مخالفت با حكم واقعى عقوبت نخواهيم شد . علّت معذور بودن ما در هنگام خطا آن است كه ما نهايت تلاش و كوشش خود را در بررسى راههايى كه فقيه را به احكام واقعى خداوند مىرساند ، به كار بستيم ، تا آنجا كه - به نحو قطعى - بر ايمان ثابت گشت كه شارع مقدس اين دليل معين را ، مثلا خبر واحد را ، به عنوان راهى براى رسيدن به احكامش براى ما پسنديده و آن خبر را حجت برآن احكام قرار داده است . بنابراين ، خطايى كه ما گرفتار آن شده‌ايم ، از ناحيهء خبرى است كه شارع آن را براى ما قرار داده و بدان رضايت داده است ، نه از ناحيهء ما . در آينده روشن خواهد شد كه ما چگونه معذور خواهيم بود ، و چگونه مىشود در دليلى كه حجت قرار داده شده خطا راه يابد ، با آنكه اين شارع است كه آن را دليل قرار داده و حجت معرّفى كرده است . بىشكّ اين مبحث ، هدف نهايى بحث‌هاى علم اصول فقه را تشكيل مىدهد ، و مسألهء اصلى در آن است ، زيرا در اين مبحث است كه كبريات [ - مقدمات كلّى در قياس كه به صغريات ضميمه مىشود ] مسائل دو مقصد پيشين فراهم مىگردد .